Türkiye, 1986'da araç telefonları aracılığıyla 1G teknolojisiyle tanıştı. Cep telefonuyla görüşme, veri aktarımı ve SMS gönderimine olanak sağlayan 2G teknolojisi ise 1994'te kullanılmaya başlandı.
Dönemin Başbakanı Tansu Çiller'in, 23 Şubat 1994'te dönemin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'i aramasıyla ilk cep telefonu görüşmesi gerçekleştirildi. Sesin yanında datanın da önem kazanmasıyla Türkiye, 2009 itibarıyla 3G'ye geçti. 1 Nisan 2016'da ise mobil cihazlarda internet hızını 10 kat artıran 4,5G teknolojisi sayesinde yeni imkanlara kavuşuldu.
Türkiye'de mobil iletişim 32 yılın ardından yarın Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun katılımıyla düzenlenecek tören sonrası 1 Nisan itibarıyla 5G teknolojisine geçilecek.
Bu tarihi geçiş, iletişimden sanayiye, eğitimden sağlığa, ekonomiden toplumsal hayata kadar her alanda köklü dönüşümün habercisi olacak. 5G hizmetleri, 1 Nisan'da ilk sinyalin alınmasının ardından belli bir takvim dahilinde Türkiye genelinde hizmete sunulacak.
Turkcell, Vodafone ve Türk Telekom'un katılımıyla geçen yıl gerçekleştirilen 5G yetkilendirme ihalesinde 3 milyar 534 milyon dolar gelir elde edildi. 5G ile mobil internet hızı yaklaşık 10 kat artacak. Böylece kesintisiz ve daha güvenilir haberleşme imkanı sağlanacak.
Bu teknoloji, birçok alanda önemli gelişmeleri de beraberinde getirecek. Bu büyük dönüşümde en önemli önceliklerden biri, teknolojinin sadece tüketildiği değil, yerli ve milli imkanlarla üretildiği Türkiye vizyonu olacak.
5G yetkilendirme ihalesinde işletmecilere yıllara göre artan şekilde yüzde 60'a varan oranlarda yerli malı belgeli ürün, ürün bulunma durumuna göre de yüzde 30'a varan oranlarda milli haberleşme ürünü kullanım yükümlülüğü getirildi.
Mobil özel şebekelerde de milli ürün zorunluluğu bulunuyor. Haberleşme Teknolojileri Kümelenmesi (HTK), 160'tan fazla firma ve 8 binden fazla çalışanıyla sektörün rekabet gücünü artırıyor.
TÜBİTAK ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Araştırmaları Merkezi (UDHAM) Başkanlığı destekleriyle "Uçtan Uca Yerli ve Milli 5G Haberleşme Şebekesi Projesi" gibi çalışmalarla 5G çekirdek şebeke, baz istasyonu ve yazılımlar geliştirildi.
Hasdal Akıllı Yol Projesi'nde yerli 5G çekirdek şebeke ve ULAK baz istasyonları başarıyla devreye alındı. TÜRKSAT'ın uydu ve kablo altyapısındaki katkıları, ULAK'ın milli baz istasyonları, GSM operatörlerinin sahadaki yatırımları ve diğer tüm paydaşların çalışmalarının bir araya gelerek Türkiye'yi içinde bulunduğu bilişim çağında daha güçlü ve bağımsız kılması hedefleniyor.
5G, önceki nesillere göre kablosuz ağ mimarisini temelden değiştiriyor.
Dijital dünyadaki her şeyin birbiriyle anlık haberleşebilmesi için tasarlanan bu teknoloji, mobil ağların karşılayamadığı anlık tepki süresi ve yoğun bağlantı taleplerine de cevap veriyor.
Ulaştığı hızla geçmiş teknolojilerden ayrılan 5G'de daha önceden megabitlerle ifade edilen hız, gigabit seviyelerine ulaşıyor.
Türkiye 5G'ye geçiş için çalışmalarına uzun süredir devam ediyor. TBMM, stadyumlar gibi birçok alanda geçen yıl test çalışmaları kapsamında hizmete sunulan bu teknoloji, 1 Nisan itibarıyla ise ülke genelinde kullanılmaya başlanacak.
5G ilk aşamada 81 il merkezinde devreye girecek, 2 yıl içinde ülkenin her noktasına yayılacak.
Dolayısıyla ilk aşamalarda sadece şehir merkezlerinde olacak bu teknoloji, peyderpey genişleyecek.
Beşinci nesil mobil haberleşme için kullanıcıların en başta bu teknolojiye uyumlu bir cep telefonu ile uyumlu bir sim kartının olması gerekiyor.
Halihazırda 4,5G teknolojisi ile uyumlu sim kartlar 5G ile de uyumlu iken daha önceki teknolojilere ait sim kartların güncellenmesi şartı bulunuyor.
Uyumlu telefon ve sim karta sahip olunduktan sonra geriye bu teknolojiyi aktif etmek kalıyor. Türkiye'de bu hizmeti sunacak 3 operatörde de SMS ile veya operatörlerin mobil uygulamaları üzerinden 5G aktif edilebiliyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu'nun açıklamasına göre Türkiye'deki 95 milyon civarında cep telefonundan 32 milyonu 5G'ye uyumlu görünüyor. Yaklaşık bir sene önce bu rakam 15 milyon civarında bulunuyordu. 5G'nin devreye girmesiyle bu rakamın artması bekleniyor.
Bu kapsamda Apple telefonlarda iPhone 12 ve sonrası, Samsung telefonlarda da Galaxy S21 ve sonrasındaki telefonların uyumlu olduğu operatörler tarafından ifade edildi.
Kullanıcılar Android ve iPhone telefonlarda "Ayarlar" menüsünden "Hücresel" veya "Mobil Ağlar" başlığı altında en yüksek teknoloji olarak LTE veya 4,5G yerine 5G'yi görüyorsa bu teknolojiye uyumlu telefonu olduğu anlamını taşıyor.
Operatörlerin internet siteleri üzerinden de telefonlarının 5G uyumlu olup olmadığını tespit edebiliyor.
Bu teknolojiyi 1 Nisan itibarıyla hizmete sunacak 3 operatör de 5G uyumlu telefonlara yönelik kampanyalara odaklandı. Böylece kullanıcılar telefonunu güncelleyerek 5G'yi kullanmaya başlayabiliyor.
Ancak 5G yüksek hızla birlikte yüksek veri kullanımını da beraberinde getiriyor. Bu, internet paketlerinin 4,5G teknolojisine göre daha hızlı tükenebileceği anlamını taşıyor. Operatörler ise yüksek kullanıma yönelik "sınırsız mobil internet" gibi seçeneklerle yeni paketler sunuyor.
5G'nin daha hızlı internetin yanında, hayatın birçok alanında kritik değişiklikleri beraberinde getirmesi bekleniyor. Bu teknolojiyle büyük dosyaların saniyeler içinde inmesi, konser, stadyum, metro gibi kalabalık yerlerde bağlantı kopmalarının azalması ve mobil cihaz üzerinden başka elektronik araçlarla hızlıca iletişim kurulabilmesi mümkün olacak.
Uzaktan ameliyatların robotlarla yaygınlaşması, 5G'nin 1 milisaniyenin altına düşen gecikme süresi sayesinde, bir cerrahın binlerce kilometre ötedeki bir hastayı robotik kollar yardımıyla, sanki yanındaymış gibi anlık tepkilerle ameliyat edebilmesi hedefleniyor.
Ayrıca 5G, sanayi ve üretimde binlerce sensör ve robotun aynı anda çalışması, tarlaların sulanması ve sensörlerle izlenmesi imkanı sunuyor.
Mobil oyunlarda gecikmenin düşmesiyle takılmaların azalması ve bulut tabanlı oyunların her yerde daha rahat oynanabilmesi de 5G ile mümkün olacak.